Giao tiếp với người Nhật có thể trở nên khó xử nếu bạn vô tình chạm vào những chủ đề cấm kỵ. Đã bao giờ bạn rơi vào tình huống không biết nói gì tiếp theo, hoặc lỡ lời khiến bầu không khí trở nên sượng sùng chưa? Để tránh những tình huống khó xử và xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, bài viết này sẽ chỉ ra 12 loại câu hỏi cụ thể, chia rõ những điều nên hỏi để tạo thiện cảm và những chủ đề tuyệt đối cần tránh. Cùng Tự Học Tiếng Nhật khám phá bí quyết giúp bạn tự tin hơn khi trò chuyện với người Nhật trong mọi tình huống nhé.
6 Chủ đề câu hỏi TUYỆT ĐỐI nên tránh khi nói chuyện với người Nhật
Câu trả lời nhanh: Khi giao tiếp với người Nhật, đặc biệt là người mới quen hoặc trong môi trường công sở, bạn cần tuyệt đối tránh hỏi về thu nhập, tuổi tác, tình trạng hôn nhân, các vấn đề chính trị nhạy cảm và những câu hỏi mang tính chất soi mói đời tư quá mức.
Câu hỏi về tuổi tác, lương và tình trạng hôn nhân – bộ ba cấm kỵ
Người Việt chúng ta thường có thói quen hỏi tuổi để tiện xưng hô, hoặc hỏi lương để thể hiện sự quan tâm. Tuy nhiên, với con người Nhật Bản, đây là những vấn đề thuộc về “vùng riêng tư” (privacy).
- Tuổi tác: Phụ nữ Nhật rất ngại bị hỏi tuổi. Việc hỏi hỏi tuổi người Nhật có sao không? Câu trả lời là có, trừ khi bạn rất thân thiết. Nếu cần biết để xưng hô, hãy lắng nghe cách họ nói chuyện hoặc đợi họ tự chia sẻ.
- Lương bổng: Hỏi “Lương tháng anh bao nhiêu?” là điều cực kỳ thô lỗ. Nó khiến đối phương cảm thấy bị đánh giá năng lực qua con số.
- Hôn nhân: “Sao chưa lấy vợ/chồng?” là câu hỏi gây áp lực rất lớn trong xã hội Nhật hiện đại, nơi tỷ lệ độc thân đang cao.
Để hiểu rõ hơn về tính cách và sự nhạy cảm này, bạn có thể tìm hiểu thêm về con người nhật bản để có cái nhìn sâu sắc hơn trước khi bắt đầu cuộc trò chuyện.
Câu hỏi quá trực tiếp về gia đình và đời tư cá nhân
Những điều cấm kỵ khi nói chuyện với người Nhật bao gồm việc đi quá sâu vào đời sống cá nhân khi chưa đủ thân thiết. Khác với văn hóa “làng xã” thân tình của Việt Nam, người Nhật giữ khoảng cách rất kỹ giữa “Uchi” (người trong nhà) và “Soto” (người ngoài).
- Tránh hỏi: “Bố mẹ làm nghề gì?”, “Nhà bạn có rộng không?”, “Bạn có dự định sinh con không?”.
- Thay vào đó: Hãy đợi họ chủ động nhắc đến gia đình rồi mới hỏi thăm xã giao.
Câu hỏi liên quan đến chiến tranh, chính trị và các vấn đề nhạy cảm
Đây là những chủ đề không nên nói với người Nhật dưới bất kỳ hình thức nào trong các cuộc hội thoại thông thường. Quan điểm về lịch sử và chính trị giữa các quốc gia có thể khác biệt lớn. Tranh luận về vấn đề này không giúp bạn xây dựng mối quan hệ, mà ngược lại, dễ tạo ra rào cản vô hình. Hãy giữ cuộc trò chuyện ở mức độ trung lập và vui vẻ.
Câu hỏi chê bai hoặc so sánh văn hóa Nhật Bản với nước khác
“Tại sao người Nhật lại ăn mì phát ra tiếng to thế?”, “Sao tàu điện ở đây đông thế, không bằng nước tôi…”. Những câu hỏi mang hàm ý so sánh tiêu cực sẽ khiến đối phương cảm thấy văn hóa của họ bị thiếu tôn trọng.
Mỗi quốc gia có một nét đẹp riêng. Thay vì so sánh, hãy tìm hiểu và tôn trọng văn hóa giao tiếp của người nhật để thấy được sự tinh tế trong cách ứng xử của họ.
Câu hỏi về cân nặng, ngoại hình (khen cũng nên cẩn thận)
Nhận xét về ngoại hình là một con dao hai lưỡi.
- Chê: “Dạo này béo lên à?” là câu nói “chí mạng” khiến bạn mất điểm ngay lập tức.
- Khen: Khen “sexy” hay quyến rũ có thể bị coi là quấy rối (sexual harassment) ở môi trường công sở.
- Lời khuyên: Chỉ nên khen về trang phục, kiểu tóc hoặc phụ kiện (cà vạt, túi xách) một cách lịch sự.
Câu hỏi dồn ép, bắt đối phương trả lời “Có” hoặc “Không”
Người Nhật nổi tiếng với văn hóa “Aimai” (mơ hồ). Họ rất ngại từ chối thẳng thừng vì sợ làm mất lòng người khác. Vì vậy, những câu hỏi tránh khi giao tiếp với người Nhật là dạng câu hỏi Yes/No dồn dập như: “Anh có chắc chắn giúp tôi việc này không?”, “Ngày mai nhất định phải đi nhé?”.
Thay vào đó, hãy dùng những câu hỏi mở để họ có đường lui nếu không tiện nhận lời.
6 Chủ đề câu hỏi “an toàn” giúp phá băng và kết nối với người Nhật
Câu trả lời nhanh: Để bắt chuyện và duy trì cuộc hội thoại vui vẻ, hãy tập trung vào các chủ đề mở và tích cực như: sở thích cá nhân, ẩm thực, du lịch, văn hóa, các mùa trong năm và xin lời khuyên về cuộc sống tại Nhật.
Câu hỏi về sở thích (shumi) và các hoạt động cuối tuần
Đây là chủ đề nói chuyện với người Nhật an toàn và hiệu quả nhất. Hỏi về sở thích (Shumi) giúp đối phương hào hứng chia sẻ và bạn cũng dễ dàng tìm được điểm chung.
- “Cuối tuần bạn thường làm gì?” (Shumatsu wa nani wo shimasu ka?)
- “Sở thích của bạn là gì?” (Shumi wa nan desu ka?)
Khi bạn biết được sở thích của họ, khoảng cách sẽ được thu hẹp đáng kể. Thậm chí, từ những câu chuyện về sở thích chung, bạn có thể tìm được tri kỷ, hay hiểu nôm na là bạn thân trong tiếng nhật là gì và làm sao để đạt được mức độ thân thiết đó.
Câu hỏi về ẩm thực – món ăn yêu thích và những quán ăn ngon
Ẩm thực Nhật Bản là niềm tự hào của họ. Nói về đồ ăn không bao giờ là nhàm chán.
- “Món ăn Nhật yêu thích của bạn là gì?”
- “Bạn có biết quán Ramen nào ngon quanh đây không?”
Đặc biệt, nếu bạn đang đi ăn cùng họ, việc biết cách hỏi giá cả hoặc thanh toán cũng rất quan trọng. Bạn có thể tham khảo thêm về cách hỏi giá tiền trong tiếng nhật để tự tin hơn khi rủ bạn bè người Nhật đi ăn uống (Kanpai).
Câu hỏi về quê hương, các địa điểm du lịch nổi tiếng tại Nhật
Người Nhật thường có tình cảm sâu sắc với quê hương (Furusato).
- “Quê bạn ở đâu? Ở đó có đặc sản gì không?”
- “Tôi muốn đi du lịch Kyoto, bạn có gợi ý địa điểm nào đẹp không?”
Đây là cách bắt chuyện với người Nhật cực kỳ tự nhiên, cho thấy bạn quan tâm và muốn tìm hiểu đất nước của họ.
Câu hỏi về các mùa và lễ hội truyền thống ở Nhật Bản
Thời tiết Nhật Bản thay đổi rõ rệt qua 4 mùa và là chủ đề mở đầu câu chuyện kinh điển.
- “Mùa hè ở Nhật nóng thật nhỉ?”
- “Sắp tới có lễ hội pháo hoa nào không?”
- “Mùa lá đỏ năm nay khi nào thì đẹp nhất?”
Câu hỏi về anime, manga, hoặc văn hóa đại chúng (nếu bạn biết rõ)
Nếu bạn là fan của Anime/Manga và đối phương cũng vậy (thường là người trẻ), đây là “mỏ vàng” để khai thác. Tuy nhiên, hãy quan sát xem họ có hứng thú không trước khi thao thao bất tuyệt. Đây là chủ đề dễ bắt chuyện với người Nhật trẻ tuổi.
Câu hỏi xin lời khuyên hoặc gợi ý (về du lịch, học tập, công việc)
Con người ai cũng thích được làm “thầy” hoặc người hướng dẫn. Khi bạn tỏ ra khiêm tốn và muốn học hỏi, người Nhật sẽ rất nhiệt tình giúp đỡ.
- “Tôi đang học tiếng Nhật, bạn có bí quyết gì không?”
- “Làm thế nào để viết mail này lịch sự hơn?”
Việc xin lời khuyên cũng là một cái cớ tuyệt vời để bạn thực hành cách làm quen với người Nhật. Nếu bạn chưa biết bắt đầu từ đâu, hãy chuẩn bị sẵn một bài giới thiệu bản thân bằng tiếng nhật thật ấn tượng để tạo thiện cảm ngay từ lần gặp đầu tiên.
Mở rộng vốn giao tiếp: Không chỉ là câu hỏi mà còn là cách nói chuyện
Câu trả lời nhanh: Giao tiếp thành công không chỉ dựa vào nội dung câu hỏi mà còn phụ thuộc vào thái độ, cách dùng từ đệm (Aizuchi), ngôn ngữ cơ thể (cúi chào, ánh mắt) và khả năng “đọc bầu không khí” (Kuuki wo yomu).
Hiểu về “Sumimasen” – không chỉ là một lời xin lỗi
“Sumimasen” là từ vạn năng. Nó vừa là “Xin lỗi”, vừa là “Cảm ơn”, vừa là “Làm ơn cho tôi hỏi”. Sử dụng “Sumimasen” trước khi đặt câu hỏi (“Sumimasen, chotto ukagaitai n desu ga…” – Xin lỗi, tôi muốn hỏi chút việc…) là mẹo giao tiếp với người Nhật giúp bạn trở nên lịch sự hơn rất nhiều.
Cách người Nhật từ chối gián tiếp và làm sao để nhận ra
Người Nhật hiếm khi nói “Iie” (Không) trực tiếp. Họ thường dùng:
- “Chotto…” (Cái này thì hơi…)
- “Kento shimasu” (Tôi sẽ cân nhắc)
- Im lặng và tỏ vẻ bối rối.
Khi thấy những dấu hiệu này, hãy hiểu là họ đang từ chối khéo. Đừng cố gặng hỏi hay dồn ép thêm. Đây là quy tắc giao tiếp phi ngôn ngữ cực kỳ quan trọng.
Giao tiếp phi ngôn ngữ: tầm quan trọng của việc cúi chào và ánh mắt
- Cúi chào (Ojigi): Thể hiện sự tôn trọng.
- Ánh mắt: Không nên nhìn chằm chằm vào mắt đối phương quá lâu, điều này có thể bị coi là thách thức. Hãy nhìn vào vùng cà vạt hoặc cổ.
Để luyện tập ngữ điệu và phản xạ tự nhiên như người bản xứ, phương pháp shadowing tiếng nhật sẽ giúp bạn cải thiện đáng kể khả năng nói và ngữ điệu, giúp câu hỏi của bạn nghe lọt tai hơn.
Checklist: Những điều cần nhớ trước khi bắt đầu cuộc trò chuyện
Câu trả lời nhanh: Hãy chuẩn bị tâm thế tôn trọng, lắng nghe nhiều hơn nói, quan sát thái độ đối phương và luôn mang theo sự khiêm tốn (Kenson) để cuộc trò chuyện diễn ra suôn sẻ.
Chuẩn bị sẵn một vài chủ đề an toàn để bắt đầu
Đừng đi tay không ra trận. Hãy bỏ túi danh sách những câu hỏi dành cho người nhật mà chúng tôi đã gợi ý ở trên. Việc chuẩn bị trước giúp bạn tránh được sự lúng túng và khoảng lặng chết người.
Luôn giữ thái độ lịch sự, khiêm tốn và lắng nghe
Trong văn hóa Nhật, người nói ít, lắng nghe nhiều thường được đánh giá cao. Hãy dùng các từ đệm (Aizuchi) như “Sou desu ka” (Vậy à), “Naruhodo” (Ra là vậy) để thể hiện bạn đang chú ý.
Tránh ngắt lời và thể hiện sự đồng cảm khi nghe
Ngắt lời là điều tối kỵ. Hãy đợi họ nói hết câu rồi mới phản hồi. Sự kiên nhẫn này đặc biệt quan trọng nếu bạn đang trong một buổi phỏng vấn Nhật Bản hay nói chuyện với cấp trên.
Để rèn luyện kỹ năng phản xạ và đối đáp này, bạn cần hiểu rõ bản chất của hội thoại thực tế. Vậy chính xác thì kaiwa là gì? Đó không chỉ là nói, mà là nghệ thuật tương tác hai chiều mà bạn cần luyện tập thường xuyên.
Quan sát thái độ của đối phương để điều chỉnh cuộc trò chuyện
Người Nhật gọi đây là “Kuuki wo yomu” (Đọc bầu không khí). Nếu thấy đối phương nhìn đồng hồ, trả lời ngắn gọn hoặc lảng tránh ánh mắt, hãy chủ động kết thúc câu chuyện hoặc chuyển chủ đề.
Lời kết
Chìa khóa để giao tiếp thành công với người Nhật không nằm ở việc bạn nói tiếng Nhật giỏi đến đâu, mà ở sự tinh tế và tôn trọng văn hóa của họ. Bằng cách nắm vững những câu hỏi dành cho người nhật nên và không nên hỏi, bạn không chỉ tránh được những hiểu lầm đáng tiếc mà còn dễ dàng xây dựng được những mối quan hệ chân thành và bền chặt. Tại Tự Học Tiếng Nhật, chúng tôi tin rằng mỗi lỗi sai là một bài học, và sự chân thành sẽ luôn là ngôn ngữ chung dễ hiểu nhất.
Bạn muốn thực hành những điều vừa học? Hãy đăng ký học thử và trải nghiệm ngay để được luyện tập Kaiwa với giáo viên và tự tin hơn khi giao tiếp với người Nhật!
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để có lời khuyên tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.
Bài viết liên quan: