7 quy tắc vàng trong văn hóa giao tiếp của người Nhật

Bạn có biết rằng một cái cúi chào hay cách trao danh thiếp cũng có thể quyết định sự thành công trong văn hóa giao tiếp của người nhật? Đôi khi, những điều chúng ta cho là bình thường lại là “cấm kỵ” trong văn hóa của họ. Bài viết này sẽ chia sẻ 7 quy tắc vàng siêu thực tế, giúp bạn tự tin hơn khi trò chuyện và kết nối dễ dàng hơn với những người bạn đến từ xứ sở mặt trời mọc.

7 quy tắc “vàng” cần khắc cốt ghi tâm trong văn hóa giao tiếp của người Nhật

Để hòa nhập và tạo thiện cảm, việc nắm vững các quy tắc giao tiếp ứng xử của người Nhật là vô cùng quan trọng. Dưới đây là 7 quy tắc cốt lõi mà bạn nên ghi nhớ, từ những cử chỉ nhỏ nhất đến các khái niệm văn hóa sâu sắc hơn.

1. “Ojigi” – Đừng chỉ cúi đầu, hãy đặt cả sự tôn trọng vào đó

Ojigi (お辞儀) là nghi thức cúi chào của người Nhật, một hành động không chỉ thể hiện sự chào hỏi mà còn là biểu hiện của lòng biết ơn, sự xin lỗi và tôn trọng sâu sắc.

Đây không chỉ đơn thuần là một cái gật đầu. Ojigi là một phần không thể thiếu trong đời sống hàng ngày và là một trong những nét đẹp đầu tiên bạn sẽ gặp khi tiếp xúc với con người nhật bản. Tùy thuộc vào đối tượng và hoàn cảnh giao tiếp, có những kiểu cúi chào khác nhau:

Khi thực hiện Ojigi, hãy nhớ giữ lưng thẳng, hai tay đặt dọc theo thân (đối với nam) hoặc đặt trước bụng (đối với nữ). Điều này cho thấy sự chân thành của bạn.

2. Trao và nhận danh thiếp (Meishi) bằng cả hai tay – Quy tắc “bất di bất dịch” trong kinh doanh

Trong môi trường công sở, việc trao và nhận danh thiếp (Meishi – 名刺) là một nghi thức cực kỳ quan trọng, phản ánh rõ nét văn hóa làm việc của người nhật.

Quy tắc này đòi hỏi sự trang trọng và tập trung tuyệt đối. Khi trao hoặc nhận danh thiếp, bạn phải dùng cả hai tay, mặt danh thiếp hướng về phía người nhận để họ có thể đọc được ngay. Hãy cúi người một chút khi trao và nói rõ tên, chức vụ của mình. Khi nhận, đừng vội cất danh thiếp đi. Hãy đọc nó một cách cẩn thận và đặt nó trang trọng trên bàn trong suốt cuộc họp.

• Nên làm: Dùng hai tay, đọc thông tin trên danh thiếp, giữ gìn cẩn thận.
• Không nên làm: Đút ngay vào túi quần, viết ghi chú lên danh thiếp trước mặt đối phương.

3. “Kuuki wo yomu” (Đọc không khí) – Nghệ thuật nói chuyện gián tiếp và tránh đối đầu

“Kuuki wo Yomu” (空気を読む), dịch nôm na là “đọc không khí”, là khả năng nắm bắt tình hình và cảm xúc của người khác một cách tinh tế mà không cần lời nói trực tiếp.

Đây là một trong những cách giao tiếp của người Nhật mang tính đặc trưng nhất. Họ rất ngại đối đầu và hiếm khi nói “không” một cách thẳng thừng. Thay vào đó, họ sẽ dùng những câu nói giảm nói tránh như “Chắc là hơi khó ạ” (ちょっと難しいですね) hoặc im lặng để bạn tự hiểu. Để giao tiếp hiệu quả, việc sử dụng tôn kính ngữ một cách thành thạo cũng là một phần của việc “đọc không khí”, thể hiện sự tôn trọng và giữ gìn hòa khí.

4. Giao tiếp bằng mắt có chừng mực – Nhìn thẳng không phải lúc nào cũng tốt

Giao tiếp phi ngôn ngữ của người Nhật rất khác biệt, đặc biệt là trong giao tiếp bằng mắt. Trong khi ở nhiều nền văn hóa, nhìn thẳng vào mắt đối phương thể hiện sự tự tin và chân thành, thì ở Nhật, điều này có thể bị coi là thiếu tôn trọng hoặc thậm chí là thách thức, đặc biệt khi nói chuyện với người lớn tuổi hoặc cấp trên.

Thay vì nhìn chằm chằm, người Nhật thường có xu hướng nhìn vào một điểm ở giữa hai mắt, cằm hoặc cổ của người đối diện. Điều này tạo ra một cảm giác tôn trọng và khiêm tốn hơn.

5. Sức mạnh của sự im lặng và những cái gật đầu

Trong văn hóa giao tiếp của người Nhật, sự im lặng không hề đáng sợ hay khó xử. Nó mang nhiều ý nghĩa: là khoảng lặng để suy ngẫm, là sự đồng tình không cần lời, hoặc đôi khi là một cách biểu đạt sự không đồng ý một cách lịch sự.

Bên cạnh đó, bạn sẽ thấy người Nhật thường xuyên gật đầu (Aizuchi – 相槌) khi lắng nghe. Tuy nhiên, đừng vội hiểu lầm! Cái gật đầu này thường chỉ có nghĩa là “Tôi đang lắng nghe bạn nói” chứ không hẳn là “Tôi đồng ý với bạn”. Đây là một kỹ năng quan trọng để cho thấy bạn đang thực sự chú tâm vào câu chuyện.

6. Văn hóa cảm ơn và xin lỗi – “Sumimasen” không chỉ có nghĩa là xin lỗi

“Sumimasen” (すみません) là một từ đa năng và được sử dụng vô cùng thường xuyên. Nó có thể mang nghĩa “xin lỗi”, “cảm ơn” hoặc “làm phiền một chút”. Ví dụ, khi được người khác giữ cửa cho, thay vì nói “Arigatou”, nhiều người Nhật sẽ nói “Sumimasen” với hàm ý “cảm ơn vì đã phiền bạn”.

Việc hiểu rõ các sắc thái này là một phần quan trọng của văn hóa xin lỗi của người nhật. Lời cảm ơn và xin lỗi luôn được nói ra một cách chân thành và thường xuyên, thể hiện sự khiêm tốn và tôn trọng người khác.

7. Đúng giờ là tôn trọng – Đừng bao giờ đến muộn!

Đúng giờ là một quy tắc bất thành văn nhưng lại vô cùng quan trọng trong văn hóa Nhật Bản. Việc đến muộn, dù chỉ vài phút, cũng bị coi là hành động thiếu tôn trọng nghiêm trọng đối với thời gian của người khác.

Trong các cuộc hẹn công việc, việc đến trước 5-10 phút được xem là tiêu chuẩn. Nếu không may gặp sự cố và biết mình sẽ đến muộn, hãy gọi điện thông báo ngay lập tức. Điều này thể hiện bạn là người có trách nhiệm và tôn trọng đối tác.

Những điều “tối kỵ” cần tránh để không bị mất điểm

Bên cạnh những quy tắc nên làm, bạn cũng cần biết những điều nên tránh khi giao tiếp với người Nhật để không vô tình gây ấn tượng xấu.

Chỉ tay vào người khác – Hành động thô lỗ không thể chấp nhận

Đây được coi là một hành động cực kỳ bất lịch sự. Thay vì dùng ngón trỏ, nếu muốn ra hiệu về phía ai đó, hãy dùng cả bàn tay, ngửa lòng bàn tay lên và nhẹ nhàng hướng về phía họ.

Nói quá nhiều về bản thân và ngắt lời người khác

Người Nhật đề cao sự khiêm tốn và khả năng lắng nghe. Việc liên tục nói về thành tích của bản thân hoặc ngắt lời khi người khác đang nói sẽ khiến bạn bị đánh giá là người khoe khoang và thiếu tôn trọng. Hãy kiên nhẫn lắng nghe và chỉ chia sẻ khi đến lượt.

Mở quà ngay trước mặt người tặng

Khi được tặng quà, đừng vội vàng mở ra ngay lập tức trừ khi người tặng yêu cầu. Hành động này có thể bị coi là tò mò và tham lam. Hãy nhận quà bằng hai tay, cúi đầu cảm ơn và chờ đến khi về nhà mới mở. Tương tự như những quy tắc trong văn hóa ăn uống của người nhật, việc tặng và nhận quà cũng có những phép tắc riêng cần tuân thủ để thể hiện sự tinh tế.

Áp dụng vào thực tế: làm sao để giao tiếp tự nhiên như người bản xứ?

Lý thuyết là vậy, nhưng làm thế nào để biến những quy tắc này thành phản xạ tự nhiên? Dưới đây là một vài lời khuyên từ kinh nghiệm của chúng tôi tại Tự Học Tiếng Nhật.

Luyện tập qua những tình huống thực tế: từ chào hỏi bạn bè đến gặp gỡ đối tác

Bạn có thể đứng trước gương và tập các kiểu cúi chào Ojigi cho đến khi lưng thẳng và góc cúi chuẩn. Hoặc, hãy cùng bạn bè đóng vai, thực hành trao đổi danh thiếp. Việc lặp đi lặp lại sẽ giúp cơ thể bạn ghi nhớ và hành động một cách tự nhiên khi cần thiết.

Một vài lời khuyên nhỏ giúp bạn tự tin hơn khi bắt chuyện

• Luôn mỉm cười: Một nụ cười thân thiện luôn là cách phá băng hiệu quả nhất.
• Bắt đầu bằng những chủ đề an toàn: Thời tiết, đồ ăn, những địa điểm đẹp ở Việt Nam hoặc Nhật Bản là những lựa chọn tuyệt vời.
• Thể hiện sự quan tâm: Thay vì nói về mình, hãy đặt câu hỏi cho họ. Việc chuẩn bị trước một vài những câu hỏi dành cho người nhật sẽ giúp bạn chủ động hơn trong cuộc trò chuyện.
• Đừng ngại dùng ngôn ngữ cơ thể: Khi vốn từ vựng còn hạn chế, hãy kết hợp cử chỉ để diễn đạt ý của mình.

Văn hóa giao tiếp của người Nhật tuy có nhiều quy tắc nhưng đều xuất phát từ sự tôn trọng và tinh tế. Việc hiểu và áp dụng 7 quy tắc trên không chỉ giúp bạn tránh được những hiểu lầm văn hóa, mà còn mở ra cơ hội xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp. Đó không chỉ là học một quy tắc, mà là học cách thấu hiểu và kết nối với một nền văn hóa nhật bản một cách chân thành nhất.

Bạn thấy đấy, học tiếng Nhật không chỉ là học từ vựng, ngữ pháp mà còn là khám phá cả một nền văn hóa thú vị. Hãy bắt đầu hành trình của mình bằng cách đăng ký học thử và trải nghiệm để cảm nhận văn hóa Nhật một cách sinh động và gần gũi nhất nhé!

Lưu ý: Thông tin trong bài viết này chỉ mang tính chất tham khảo. Để có lời khuyên tốt nhất, vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi để được tư vấn cụ thể dựa trên nhu cầu thực tế của bạn.